Ülkemizin bugün yaşadığı sıkıntıların altında yatan darbelerin bıraktığı izlerdir. Darbelerin nedenleri hakkında yorum yaparken olayları sağ sol çatışması şeklinde yorumlamak doğru değildir. 60 ‘darbesi Amerika’nın isteklerine cevap vermeyip rotayı İngiltere’de arayan Adnan Menderes darbe ile karşılık bulmuş.
12 Mart darbe öncesi, 16 Şubat 1969 Kanlı Pazar, Amerikan karşıtı 68 kuşağı öğrenci hareketleri, 15-16 Haziran 1970 işçi direnişi askerlerin hükümete verdikleri 12 Mart Muhtırası ülke içinde gelişen toplumsal muhalefeti bastırmak için yapılmıştır.
12 Mart darbesinin ardından ülke içinde gelişen siyasi cinayetler ve toplumsal olaylar ardı ardına gelmiştir. Ülkeye çeki düzen vermeye çalışanlar toplumu yönlendirmeye ve iç savaş provalarına girişmişlerdir.
77’ Kanlı 1 Mayıs, 16 Mart 78 İstanbul Üniversitesi katliamı, Malatya Belediye Başkanı Hamit Fendoğlu’na gönderilen Bombalı paketin patlaması ile Malatya olayları, Çorum olayları, 9 Ekim 78 Ankara Bahçelievler’de Yedi TİP üyesi öğrencinin katledilmesi, 19 Aralık 78 Kahraman Maraş olayları ile 12 Eylül provaları sokaklarda silahlı cinayetlerle devam etmişti. Her ne hikmetse silahlar bir sağcıyı bir gün solcuyu öldürüyordu. Cambaza bakarken ülke elimizden kaymaya, toplum ezilmeye başlamıştı.
Sokaklar kan gölü, ekonomi çıkmazda. Kuyruklarda geçen yaşamlar, adım adım darbeye hazırlanıyordu.
1980 Temmuz’unda Hürriyet Gazetesinin adına Libya El Fecri-Cedit Gazetesinin Fax makinelerini çalıştırmak üzere Libya’ya gitmiştim. Üç ayda bir Almanya’ya maaşlarımızı almaya gittiğimiz 10 Eylül 1980 günü Frankfurt’a ulaştık. Akşam yemeğinde bizi gezdiren Hasan Pulur’un oğlu da vardı. Konuşma arasında artık Türkiye’ye döneceğini söyledi. Bunun üzerine Türkiye çok karışık biraz sabret dedim. Yemekten sonra hürriyet Gazetesinin hemen yakınındaki otelimize geldiğimizde saat 9.30 ‘u gösteriyordu. Otelden gazeteye yöneldik. Hürriyet Almanya yöneticisi Garbis Keşişoğlu bizlere bu gece gazetede kalın Türkiye’de darbe oluyor dedi. Sabah kadar telofonlara cevap verdik. Darbenin gerçekleştiğini Amerika’nın Manhaim’dan yayın yapan radyosu da duyurmuştu. Darbe Türkiye saatiyle 12.00 ‘de başlamasından önce cümle alem biliyordu. 12 Eylül darbesini 1970’li yıllarda CIA’nin Türkiye Şefi olan Paul Henze, ABD Başkanı Jimmy Carter’a “bizim çocuklar başardı” diye haber vermişti.
12 Eylül dabesi ile 50 kişi asılarak,171 kişi ceza evlerinde işkence ile muhtelif nedenlerle 300 kişi hayatını kaybetti.650 bin kişi tutuklandı,1.700.000kişi fişlendi. Ülkede nefes almak bile sorgulanır oldu. İşçi hakları rafa kaldırıldı.
Bu baskı rejimi yaşadığımız bu günleri doğurdu. Bu gün darbe sonrası çocuklar için söylenen “A politik” söylemi baskı rejiminin ürünüdür. Kitapların yakıldığı bir ortamda okur bulmak kolay olmaz. İnsanlar çocuklarını korumak için farklı yönlendirdi.
Amerikan Emperyalizminin desteklemediği bir darbe başarılı olmaz. Ülkemizi yönetenleri bizler seçmiyoruz önümüze konulanla yetiniyoruz. Bugün de farklı bir gelişme yok. Eğitimde, ekonomide, tarımda bizim gerçeklerimiz değil emperyallerin dayatmaları ile yaşıyoruz.
Çözüm Kurtuluş Savaşında olduğu gibi özümüze dönmektir. Mustafa Kemal’in gösterdiği yoldan sapıldığında başımıza gelenler belli. Atatürk ilkeleri ile yolumuzu aydınlatmalıyız.